Dominee Francois HaverSchmidt (Piet Paaltjens)

Piet Paaltjens was het pseudoniem van de Nederlands dichter en predikant François Haverschmidt, ook wel geschreven als François HaverSchmidt (Leeuwarden, 14 februari 1835 – Schiedam, 19 januari 1894).

 

Zijn bekendste bundel is Snikken en grimlachjes uit 1867 die op een wrang-ironische manier een beeld geeft van zijn leven als student in een zeldzame vorm van cynische romantiek.
Piet Paaltjens wordt in deze bundel door middel van een mystificatie opgevoerd: de schrijver geeft in de inleiding een levensgeschiedenis van de student-dichter Paaltjens tot zijn verdwijning uit Leiden ‘op den 9 oktober 1853’.
Haverschmidt bestreed in dit boekje zijn neiging tot depressiviteit door het sentimentalisme in zijn poëzie belachelijk te maken.

 

Als predikant werkte Haverschmidt achtereenvolgens in Foudgum, Raard, Den Helder en Schiedam.
In Tiel, op de bruiloft van zijn goede vriend Adrianus van Wessem, ontmoette hij Jacoba Johanna Maria Osti met wie hij in 1863 trouwde.

 

Zijn breuk met het zorgeloze studentenleven en de vaak uitzichtloze situaties in levensomstandigheden van zijn kerkgangers maakten dat zijn sombere aard zich versterkte en hij ging lijden aan depressies.
Toen zijn echtgenote in 1891 overleed was dat mede de aanleiding voor hem om zich (een paar jaar later) op te hangen met een koord in de bedstee. Hij had zich eindelijk, zoals biograaf Nieuwenhuis het zou beschrijven, “overgegeven aan zijn worgengel”.

 

De kerk staat aan het Piet Paaltjenspad in Foudgum.
Dat herinnert aan de periode, dat François Haverschmidt  – bekend geworden onder zijn pseudoniem als de dichter Piet Paaltjens – predikant van Foudgum was.
Hij was er van 1859 tot 1862 predikant en woonde in de pastorie even ten noorden van de kerk aan het Piet Paaltjenspad.
Tegen de noordeelijke muur van de kerk bevindt zich het door Hillie van der Gang gemaakte monument als herinnering aan deze predikant, dichter en schrijver.