De Sint-Thomaskerk

De Waaksumer tsjerke

Gewijd aan Sint Thomas. Oorspronkelijk stonden er na elkaar enkele houten kerkjes.
Een tufstenen kerk werd in de 12e eeuw gebouwd. Fragmenten ervan zijn overgebleven in de oostelijke binnenmuur van de toren.
De kerk werd in de 15e eeuw in gotische stijl herbouwd.
De ingebouwde toren is het laatst in 1815 met nieuwe steen bemetseld. De klok dateert van 1441.
In de kerk staan in renaissancestijl vormgegeven overhuifde herenbanken, een preekstoel en een restant van een doophek, alle uit eikenhout en uit de eerste helft van de 17e eeuw.
De zitbanken zijn deels uit later tijden.

 

Aan de muur hangt een epitaaf ter nagedachtenis aan een in de 80-jarige oorlog gevallen lid van een Holwerder hoofdelingenfamilie (Douwe van Aylva, gehuwd met een Tjessens-dochter).

 

Een renaissancezerk van de familie Bonga stamt nog uit de voorreformatorische tijd.
Op het hof liggen telgen uit plaatselijke grondbezittende families.
Bijzonder is een gietijzeren grafmonument voor een domineesvrouw.

 

De Sint-Thomaskerk is een monumentale kerk in Waaxens in de Nederlandse provincie Friesland. De kerk staat op het restant van een deels afgegraven terp.

 

De kerk werd oorspronkelijk gebouwd in de 12e eeuw.
Van dit oude romaanse bouwwerk zijn nog overblijfselen te vinden in de vorm van muurresten van de toren en in de voet van de noordmuur.

 

In de 15e eeuw is de kerk ingrijpend vernieuwd. De kerk kreeg toen een gotisch uiterlijk. De in de 15e eeuw ingebouwde zadeldaktoren met de bijbehorende westgevel is in de loop der tijd verschillende malen gedeeltelijk vernieuwd.
In 1963 werd de kerk ontdaan van de eerder aangebrachte pleisterlaag.

 

In de kerk staat een herenbank van de familie Harinxma thoe Slooten-Van Burmania.
De familie bezat de nabij de kerk gelegen Sjucksmastate, waarvan het poortgebouw nog bewaard is gebleven.
De kerk bezit ook een zandstenen epitaaf voor de in 1591 bij Deventer gesneuvelde Douwe van Aylva.
In het midden van het epitaaf staat een afbeelding van een naakte godin van de krijgskunst, Athena.
De kerk is erkend als een rijksmonument.